WineTales - Wat als de wijn zijn oorsprong niet uitdrukt?

Authenticiteit is heden ten dage een populair criterium om kwaliteit van wijn te beoordelen. Wijn dient oorspronkelijk te zijn en zo goed mogelijk uitdrukking te geven aan de unieke streek, de wijngaard waar hij vandaan komt. Elk tijdsgewricht kent zijn prioriteiten. In een wereld van globalisering en grootschalige voedingsindustrie worden mensen gevoelig voor het kleinschalige en het lokale. De wijnmarkt stemt zich daarop af. Authenticiteit doet het niet alleen goed in de wijnhandel maar ook in de wijnschrijverij. Maar hoe precies drukken wijnen hun oorsprong uit? Hoe authentiek zijn ze?

In een artikel over Chardonnay schrijft Lars Daniëls (Perswijn) dat professionele wijnproevers witte top-Chardonnay amper kunnen thuiswijzen. Om de haverklap verwarren ze wijnen uit Bourgondische grand cru wijngaarden met cuvées uit Californische of Chileense druivenpercelen duizenden kilometers verder. Hoe beter de wijn, hoe vager het onderscheid. De wereld blijkt niet veranderd sedert 1976,  toen Franse wijnexperten van hun stoel vielen omdat hun terroirlievende zintuigen een Californische Chardonnay en Cabernet Sauvignon hadden verkozen boven de crème de la crème uit eigen land. Deze mythisch geworden wijnwedstrijd ging de geschiedenis in als Judgment of Paris. Lessen zijn er nooit volledig uitgetrokken.

Als Chardonnay - zogezegd de druif die als geen ander het terroir tot expressie brengt – zijn geboorteplaats niet prijsgeeft, welke druif doet het dan wel? Als wijnen uit Bourgogne hun terroir-identiteit niet waarmaken, welke wijnen dan wel? Misschien Riesling? Die wijn heeft naast alcoholische gisting weinig nood aan andere smaakbepalende bewerkingen zoals malolactische omzetting, oproeren van gistbezinksel en houtlagering. Rieslingwijn blijft in zijn smaak dicht aanleunen bij de primaire gegiste materie. Maar zou het Oostenrijk of zelfs Australië niet lukken om - ik zeg maar iets - een Moezeltype Riesling Kabinett te maken? Ik steek er mijn hand niet voor in het vuur.

Mij valt op dat wijnbouwers die het hardst met de vlag van de authenticiteit zwaaien, soms de minst authentieke producten maken. Geoxideerde wildgegiste wijnen bijvoorbeeld, zijn dat unieke wijnen? Nee, zeker niet: ze zijn vaak niet lekker, gelijken op elkaar en hebben alle druiventypiciteit verloren. Toch behoren oxidatieve wijnen tot de beste en meest unieke wijnen ter wereld. Wijnen zoals vin jaune of sherry vertellen meer over het nauwgezette productieproces dan over de druiven waarvan ze gemaakt zijn. De druif dient als startproduct een zekere kwaliteit te bezitten maar hier geeft hij de wijn geen identiteit. Eigenlijk is dat ook bij veel Bourgondische Chardonnay’s en nog meer bij champagne.

Moeten wijnen überhaupt hun oorsprong uitdragen? Stel, een blindproeverij en één wijn brengt alle deelnemers in de zevende hemel. Zal  iemand erover malen dat deze wijn zijn oorsprong niet heeft verraden? Zal iemand wakker liggen omdat het koele klimaat, de granietbodem, de zilte wind zich niet in het aromaprofiel van de wijn manifesteerden? Natuurlijk niet. De wijn zal welverdiend applaus krijgen. Het is goed dat wijnbouwers een bepaalde streekgebonden en voor de consument herkenbare typicité of couleur locale nastreven. Maar vergeten we niet dat typicité ook een commerciële verzamelnaam is voor traditionele mankementen en fouten in de wijn. 

Wijnen moeten lekker, karaktervol en opwindend zijn. De wijnidentiteit van hun streek hoeven ze voor mij niet te vertegenwoordigen. Meer nog, ik vind dat de grote wijnen ter wereld het regionaal karakter dikwijls overstijgen. Ze doorbreken grenzen, wekken enthousiasme maar zijn moeilijk te plaatsen. Trouwens, het zijn alleen uitstekende wijnen die ons nieuwsgierig maken naar hun oorsprong. Steeds is er die bijzondere ontmoeting tussen een druifvriendelijke natuur en het creatieve brein van een wijnbouwer. Natuur is de moeder, de wijnbouwer is de vader en de wijn het kind. Kinderen moeten niet op hun ouders gelijken. Maar het kan en mag natuurlijk wel.

BRONNEN:

Daniëls, L. (2015). Chardonnay. Beter, diverser én verwarrender. Perswijn, 28 (2), 38-40.